सुरससुबोधा

संस्कृतावाक्…. अमृतमधुरा भाषा वाणी सा नित्यनूतना। वैखरी केवलं नैव पश्यन्ती मध्यमा परा।।      धर्मार्थकाममोक्षाणां संसिद्धिरनया यथा। पथप्रदर्शिका सा तु जीवनयापने तथा।। शिक्षाकल्पनिरुक्तञ्च छन्दव्याकरणन्तथा। वेदाङ्गेषु हि तत्सर्वं ज्योतिर्चिन्तनमेव च।। अभ्युदयाय मर्त्यस्य निःश्रेयसे यथैव च। वेदेषु वै पराज्ञानं आयुर्ज्ञानन्तथैव च।। ब्रह्मनिरुपणं सम्यक् उपनिषत्सु विद्यते। स्मृतिषु नियमो वै हि मानुषजीवनाय च।। पुराणेष्वितिहासेषु संस्कृतिदर्शनं यदा। मनोरमकथाभ्यश्च विनोदम्बोधनन्तदा।। मेध्या साहित्यगङ्गा तु निरन्तर प्रवाहिता। अन्यासु नैव भाषासु विश्वेsस्मिन् वै प्रवाहिता।। कार्याकार्यविवेकश्च रामायणे च भारते। विद्यते ब्रह्मसूत्रेषु अक्षरब्रह्मबोधनम्।। भारतस्याभिमानो वै गौरवं संस्कृतस्य हि। उक्ता भगवता गीता सर्वत्र भुवि विश्रुता।। जननी सर्वभाषाणां तथा संस्कृतिदर्पणम्। वैखरी सा तु सर्वेषां कण्ठे कण्ठे भवेत्सदा।। परमवैभवप्राप्तिः राष्ट्रगौरववर्धनम्। निहिते संस्कृते नित्यं तस्मात् वदतु संस्कृतम्।। मानसी दीक्षित।

*नागपंचमी* 🐍🐍 अस्माकं देशे जनाः उत्सवप्रियाः। आवर्षमुत्सवानामायोजनं भवति।  रामनवमीतः  समारब्धा एते उत्सवाः होलिकापर्यन्तं निरन्तरं प्रचलन्ति।  तेषु पर्यावरणसंरक्षणं-सामाजिकसौहार्दं- संस्कृतिदर्शनं पूर्वजानां संस्काराः दरीदृश्यन्ते। आषाढैकादशीतः आरभ्य कार्तिकैकादशीपर्यन्तं चातुर्मासः अस्माकं देशे सर्वत्र मन्यते। उत्सवेषु चातुर्मासः तु मुकुटमणिरिव राजते।  तस्मिन्नपि श्रावणमासः उत्सवमासः ।  श्रावणे शुद्धा/शुक्लपक्षीया पञ्चमी नागपञ्चमीरूपेण मन्यते आभारते। भित्तिकायां कुङ्कुमगन्धेन नागप्रतिमारेखणं कृत्वा जनाः नागपूजनं कुर्वन्ति। अधुना नगरेषु मृद्भित्तिकाभावात् कागदे नागप्रतिमारेखणं भवति। कतिपयाः जनाः पृच्छन्ति किमर्थं नागपूजनम्? नागाः तु विषधराः। विदंश्य प्राणान् घ्नन्ति। परं सर्पाः स्वयमेव आगत्य नैव कदापि दशन्ति। अपायः दृष्ट्वैव दशन्ति।  अस्माकं संस्कृतिः पर्यावरणपालिका वैज्ञानिकी च। अस्मिन् वर्षाकाले सरीसृपाणां भूगर्भवासः जलाप्लावितो भवति। अतः ते बहिरागच्छन्ति। यदाकदा अस्माकं गृहे अपि अतिथिरूपेण आगच्छन्ति। अतिथिदेवो भव इति न्यायेन जनाः तेषां स्वागतं कुर्वन्त...

*वामना मूर्तिः उन्नता कीर्तिः ….*  राजीवगान्धीखेलरत्नपुरस्कारप्राप्ता, पद्मश्रीउपाधिसम्मानिता,टोक्यो ऑलम्पिकक्रीडास्पर्धायां भारोत्तोलने रजतपदकप्राप्ता २६ वर्षीया वामना युवति मीराबाई चानु इतिहासं रचितवती। रजतपदकं विजित्य तया देशगौरवः हिमालय इव उन्नतः कृतः।  मणिपुरराज्ये एकस्मिन् लघुग्रामे सा जनिमलभत। गिरिप्रदेशे वास्तव्यात् प्रतिदिनमिन्धनाय वनं गत्वा काष्ठसङ्ग्रहणं तस्याः नित्यकार्यम्। तदा सा द्वादशवर्षीया बाला अग्रजादपेक्षया अधिकं भारं सोढुं समर्था। तदैव तस्याः भारोत्तोलनक्षमतां ज्ञात्वा परिवारेण तां भारोत्तोलनक्रीडायां गन्तुं प्रोत्साहितः। तस्याः ग्रामतः  विशेषप्रशिक्षणसंस्था (academy) ६० किलोमीटरयावत् दूरे स्थिता आसीत्। तत्र बसयानेन  गमनाय प्रतिदिनं धनमपेक्षितम्। अतः एकवारं सा भारवाहकयानेन गता। तस्मात् यदा चालकाः ज्ञातवन्तः सा प्रतिदिनं गच्छति स्म तदा ते भारवाहकचालकाः तां गमनागमनाय विनामूल्यं सहाय्यं कृतवन्तः। कृतोपकारान् स्मृत्वा मीराबाई रजतपदकप्राप्त्यानन्तरं तान् सर्वानन्विष्य स्वगृहे तेषां सर्वेषां सभाजनं कृतवती।   *न क्षुद्रोऽपि प्रथमसुकृतापेक्षया स...