सुरससुबोधा

*नागपंचमी* 🐍🐍 अस्माकं देशे जनाः उत्सवप्रियाः। आवर्षमुत्सवानामायोजनं भवति।  रामनवमीतः  समारब्धा एते उत्सवाः होलिकापर्यन्तं निरन्तरं प्रचलन्ति।  तेषु पर्यावरणसंरक्षणं-सामाजिकसौहार्दं- संस्कृतिदर्शनं पूर्वजानां संस्काराः दरीदृश्यन्ते। आषाढैकादशीतः आरभ्य कार्तिकैकादशीपर्यन्तं चातुर्मासः अस्माकं देशे सर्वत्र मन्यते। उत्सवेषु चातुर्मासः तु मुकुटमणिरिव राजते।  तस्मिन्नपि श्रावणमासः उत्सवमासः ।  श्रावणे शुद्धा/शुक्लपक्षीया पञ्चमी नागपञ्चमीरूपेण मन्यते आभारते। भित्तिकायां कुङ्कुमगन्धेन नागप्रतिमारेखणं कृत्वा जनाः नागपूजनं कुर्वन्ति। अधुना नगरेषु मृद्भित्तिकाभावात् कागदे नागप्रतिमारेखणं भवति। कतिपयाः जनाः पृच्छन्ति किमर्थं नागपूजनम्? नागाः तु विषधराः। विदंश्य प्राणान् घ्नन्ति। परं सर्पाः स्वयमेव आगत्य नैव कदापि दशन्ति। अपायः दृष्ट्वैव दशन्ति।  अस्माकं संस्कृतिः पर्यावरणपालिका वैज्ञानिकी च। अस्मिन् वर्षाकाले सरीसृपाणां भूगर्भवासः जलाप्लावितो भवति। अतः ते बहिरागच्छन्ति। यदाकदा अस्माकं गृहे अपि अतिथिरूपेण आगच्छन्ति। अतिथिदेवो भव इति न्यायेन जनाः तेषां स्वागतं कुर्वन्त...

*वामना मूर्तिः उन्नता कीर्तिः ….*  राजीवगान्धीखेलरत्नपुरस्कारप्राप्ता, पद्मश्रीउपाधिसम्मानिता,टोक्यो ऑलम्पिकक्रीडास्पर्धायां भारोत्तोलने रजतपदकप्राप्ता २६ वर्षीया वामना युवति मीराबाई चानु इतिहासं रचितवती। रजतपदकं विजित्य तया देशगौरवः हिमालय इव उन्नतः कृतः।  मणिपुरराज्ये एकस्मिन् लघुग्रामे सा जनिमलभत। गिरिप्रदेशे वास्तव्यात् प्रतिदिनमिन्धनाय वनं गत्वा काष्ठसङ्ग्रहणं तस्याः नित्यकार्यम्। तदा सा द्वादशवर्षीया बाला अग्रजादपेक्षया अधिकं भारं सोढुं समर्था। तदैव तस्याः भारोत्तोलनक्षमतां ज्ञात्वा परिवारेण तां भारोत्तोलनक्रीडायां गन्तुं प्रोत्साहितः। तस्याः ग्रामतः  विशेषप्रशिक्षणसंस्था (academy) ६० किलोमीटरयावत् दूरे स्थिता आसीत्। तत्र बसयानेन  गमनाय प्रतिदिनं धनमपेक्षितम्। अतः एकवारं सा भारवाहकयानेन गता। तस्मात् यदा चालकाः ज्ञातवन्तः सा प्रतिदिनं गच्छति स्म तदा ते भारवाहकचालकाः तां गमनागमनाय विनामूल्यं सहाय्यं कृतवन्तः। कृतोपकारान् स्मृत्वा मीराबाई रजतपदकप्राप्त्यानन्तरं तान् सर्वानन्विष्य स्वगृहे तेषां सर्वेषां सभाजनं कृतवती।   *न क्षुद्रोऽपि प्रथमसुकृतापेक्षया स...

               लोकमान्यः तिलकमहाभागः। 🙏🙏🙏🙏🙏    अद्य १ अगस्ट। महातेजस्विदेशभक्तस्य लोकमान्यतिलकमहोदयस्य पुण्यतिथि:। ।“स्वातंत्र्यं मम जन्मसिद्धोsधिकारः। अहं तं प्राप्स्याम्येव।” तस्य एषा उद्घोषणा प्रसिद्धा। आजीवनं तेन स्वस्य ओजपूर्णलेखनेन आङ्ग्लशासकानां अत्याचाराणां निर्भत्सना कृता। होलिकावसरे विदेशीयवस्त्राणां दहनं कृतम्। केसरी नाम्नि वर्तमानपत्रे आङ्ग्लशासनं स्वस्य ओजस्विनिवाण्या वाग्बाणैः च भृशं प्रताडितवान्। “सरकारचे डोके ठिकाणावर आहे काय?” एतादृशं प्रश्नं पृष्टवान्। तस्य प्रत्येकं कृति: केवलं स्वदेशस्वातन्त्र्यार्थमेव।      महाराष्ट्रे भाद्रपदमासे गृहे गृहे गणेशपूजनस्य पुरातनी परम्परा। तिलकमहोदयेन १० दिनात्मकस्य सार्वजनिकगणेशपूजनस्य प्रारम्भ: कृत:। तत्र भाषणैः नाटकैः देशभक्तियुतैः ओजपूर्णैः गीतैः जनमनसि आङ्ग्लशासनविरोधस्य स्फुल्लिङ्गं सततं प्रज्वालितं महोदयेन। तथैव लोकजागरणार्थं शिवजयन्ती उत्सवस्य सार्वजनिकोत्सवरूपेण प्रारम्भः कृतः।  स्वतन्त्रतान्दोलनं तदा जनान्दोलने परिवर्तितम्।   ...

  प्रज्ञाभारती   प्रज्ञाभारती श्रीधर भास्कर वर्णेकर महोदयः नागपुरस्य भूषणः।  सह्रदयकविः , क्रान्तदर्शीलेखक:, धाराप्रवाह वक्ता, बहुभाषाविद् महोदयः संस्कृतस्य प्रचारप्रसारार्थमाजीवनं प्रयतत्। 20 वर्षपर्यन्तं महोदयः व्रतरूपेण केवलं संस्कृतेनैव अभाषत।          संस्कृते महोदयेन महाकाव्य-नाटक-कथा-ललितलेखनं च कृतम्। शिवराज्योदयम् नाम्नः महोदयस्य महाकाव्यं प्रसिद्धम्। तस्मिन् ६४ सर्गाः सन्ति। महाराष्ट्रदैवतस्य शिवरायस्य पराक्रमस्य ओजस्वीवर्णनं तस्मिन् विद्यते। महोदयस्य भाषा सरला सुबोधा च। कथावल्लरी नाम्ना कथासङ्ग्रहे सम्मिलिताः सर्वकथाः स्वदेशप्रेम्ना परिपूर्णाः।  विवेकानंदविजयमिति नाटके विवेकानंदस्य धवलजीवनचरित्रस्य सात्विकशब्दचित्रं सुबोधभाषया वर्णितम् महोदयेन।          महोदयेन सुबोधमराठीभाषायां ज्ञानेश्वर्याः सुबोध ज्ञानेश्वरी नाम्ना समश्लोकी रचिता।         संस्कृतभवितव्यम् नाम्ना संस्कृतपत्रिकायाः स संस्थापकः सम्पादकश्च। आसप्ततिवर्षतः अवि...

आदिशङ्कराचार्यः……  येषां केवलं नामोच्चारणेन अस्माकं ग्रीवा गर्वेन उन्नता भवेत्। वयं नतमस्तकाः भवाम।येषां प्रातःस्मरणेन अस्माकं दिनप्रारम्भः भवेत् तथा च अपराधक्षमापनस्तोत्रेण निशा उज्ज्वलयेत तादृशं आचार्यं भूयोभूयो नम्यामहम्। अद्वैतवेदान्तस्य उद्गाता एवं सनातनहिन्दुधर्मस्य संरक्षकमहान्तत्त्वज्ञस्य आद्य शंकराचार्यस्य जीवनकार्यं अतुलनीयम्।तेन अणुवादं तथा कर्मकाण्डवादं निष्कास्य अद्वैतवेदान्तसिद्धान्तः प्रतिपादितः। अष्टशततमे वर्षे कन्याकुमारीतः काश्मिरपर्यंन्तं,द्वारकातः जगन्नाथपुरीपर्यंन्तं सम्पूर्णदेशे भ्रमणं कृत्वा हिन्दुधर्मं सञ्जीवनी प्रदत्ता।द्वारका-पुरी-श्रुङ्गेरी-बदरीकेदार एतेषु स्थानेषु धर्मपीठानां स्थापनां कृत्वा मठआचार्यपरम्परायाः पुनरुज्जीवनं कृतम्। प्रस्थानत्रयीषु आचार्यस्य भाष्यग्रन्थाः प्रसिद्धाः।संदर्भग्रन्थरूपेण उपयुज्यन्ते अभ्यासकैः। गीताभाष्यं, विष्णुसहस्रनामभाष्यं, विवेकचूडामणिः अन्यतमम्।इतोपि नैकेषु विषयेषु भवतः भाष्यग्रन्थाः प्रसिद्धाः। गणेश-शङ्कर-विष्णु-देवी-सूर्य-एतेषां पञ्चब्रह्मस्वरुपात्मकदेवतानां पञ्चायतपूजनस्य समन्वयः कृतः। एतानां देवतानां शताधिकानि स्तोत्रा...

*स्वर्वाणीप्रकाशः* (वाट्साप् गणः) 🎊शुक्रवासरः आषाढपौर्णमी (27-07-18)🌷 ✍प्रस्तावविषयः--  व्यासपूजनम्🙏 नमः सभायै। आषाढपूर्णिमा महाभारतस्य रचयिताकृष्णद्वैपायनव्यासस्य जन्मदिनम्। अतः व्यासपूजनरूपेण मन्यते। व्यासेन वेदराशिर्विभाजिता। स  महान् ज्ञानी। तेन रचितं महाभारतं तु एकमेवाद्वितीयम्। तस्मिन् युधिष्ठिरभीमार्जुनभीष्मद्रोणादीनां उत्तममनुजानां दोषाः वर्णिताः। तथैव दुर्योधनकर्णादीनां दुर्जनानां सद्गुणकथनं वर्तते। न को$पि संपूर्णगुणवान् न च को$पि केवलं दुर्जनः। भारतकथा पठित्वा वयं ज्ञातुं शक्नुमः यत् सद्गुणदुर्गुणयोः मिश्रणं नाम मनुष्यः। तस्मात् “यत्किमपि भारतकथायामस्ति तत् सर्वं विश्वे$स्मिन् भवति। यत् तत्र नास्ति तत् जगति न भवितुमर्हति।” इति किंवदन्ती प्रसिद्धा। भगवद्भक्तेः संस्कृतेश्च प्रतिपादनं व्यासेन कृतम्। वेदविद्यामार्तंड: व्यास: आद्यगुरु:। तस्मादेव व्यासस्य जन्मदिनं गुरुपूजनोत्सवरूपेण मन्यते। यस्मिन् पीठे संस्कृतेर्भगवद्भक्तेश्च उद्घोषणं भवति तत् पीठमधुनापि व्यासपीठमिति शब्देन ज्ञायते। व्यासपीठासीनव्यक्तिः शास्त्रज्ञः भगवद्भक्तश्च भवेत्। तथा सदैव संस्कृतिगौरवं...